واریس (گشاد شدن وریدها)

معرفی بیماری

واریس یا واریس پا (وریدهای واریسی)، به گشاد شدن، پیچ‌خوردگی و بزرگ شدن وریدهای سطحی (به‌ویژه در پاها و ساق پا) گفته می‌شود که به‌دلیل نارسایی دریچه‌های وریدی و تجمع خون در وریدها ایجاد می‌شود. این وضعیت بسیار شایع است و در حدود ۳۰-۵۰٪ بزرگسالان رخ می‌دهد و در زنان و افراد مسن شایع‌تر است. علائم شامل رگ‌های برجسته و پیچ‌خورده آبی یا بنفش روی پاها، سنگینی، درد و خستگی در پاها (به‌ویژه پس از ایستادن طولانی)، تورم مچ پا و پا، خارش و سوزش اطراف وریدها، گرفتگی عضلات پا (به‌ویژه شب‌ها) و در موارد پیشرفته، تغییر رنگ پوست (قهوه‌ای)، خشکی و زخم‌های وریدی است.

علائم و عوامل خطر

• علائم: رگ‌های برجسته، پیچ‌خورده و متورم با رنگ آبی یا بنفش روی پاها، سنگینی و درد در پاها (به‌ویژه پس از ایستادن یا نشستن طولانی)، تورم مچ پا و پا (ادم)، خارش و سوزش اطراف وریدها، گرفتگی عضلات پا (به‌ویژه شب‌ها)، تغییر رنگ پوست (قهوه‌ای) و زخم‌های وریدی (در موارد شدید)
• عوامل خطر: جنسیت زن (تغییرات هورمونی، بارداری)، افزایش سن، سابقه خانوادگی، چاقی (افزایش فشار بر پاها)، ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت، بارداری، مصرف هورمون‌ها، کم‌تحرکی

نقش تغذیه در مدیریت واریس

تغذیه می‌تواند به کاهش علائم و پیشگیری از پیشرفت واریس کمک کند. فیبر بالا (میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات) به پیشگیری از یبوست کمک می‌کند (یبوست فشار بر وریدهای پا را افزایش می‌دهد). بیوفلاونوئیدها (به‌ویژه هسپریدین، روتین و کوئرستین) موجود در مرکبات، انگور، توت‌ها، پیاز و سیر به تقویت دیواره عروق و کاهش التهاب کمک می‌کنند. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) به سنتز کلاژن و سلامت عروق کمک می‌کند. کاهش مصرف نمک (سدیم) به کاهش احتباس مایعات و تورم پاها کمک می‌کند. امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو) به کاهش التهاب و بهبود گردش خون کمک می‌کند.

مواد غذایی مفید و مضر

• مفید: مرکبات (پرتقال، لیمو، گریپ‌فروت)، انگور، توت‌ها (زغال‌اخته، تمشک)، پیاز، سیر، کلم بروکلی، کیوی، فلفل دلمه‌ای، غلات کامل، حبوبات
• مضر: نمک زیاد (افزایش تورم)، غذاهای پرچرب (افزایش التهاب)، قندهای ساده (افزایش التهاب و وزن)، یبوست‌آورها (کم‌فیبر)
• گیاهان مفید: شاه‌بلوط هندی (با مشورت پزشک)، عصاره انگور، جینکو بیلوبا