شب‌کوری (نیکتالوپی)

معرفی بیماری

شب‌کوری یا نیکتالوپی، یک اختلال بینایی است که در آن فرد در محیط‌های کم‌نور یا تاریکی به‌سختی می‌تواند ببیند و دید او به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. این وضعیت معمولاً اولین علامت کمبود ویتامین A است، اما می‌تواند ناشی از بیماری‌های چشمی دیگر مانند آب مروارید، گلوکوم، نزدیک‌بینی شدید، بیماری‌های شبکیه (رتینیت پیگمانتوزا) و دیابت نیز باشد. در شب‌کوری ناشی از کمبود ویتامین A، با تجویز ویتامین A علائم به‌سرعت بهبود می‌یابند، اما در موارد ارثی یا ناشی از بیماری‌های چشمی، درمان پیچیده‌تر است.

علائم و علل

• علائم: کاهش دید در شب و محیط‌های کم‌نور، دشواری در رانندگی شب‌ها، دشواری در تشخیص چهره‌ها در تاریکی، افزایش زمان تطابق چشم با تاریکی پس از قرار گرفتن در معرض نور شدید
• علل شایع: کمبود ویتامین A (شایع‌ترین علت)، آب مروارید، گلوکوم، رتینیت پیگمانتوزا (بیماری ژنتیکی شبکیه)، نزدیک‌بینی شدید، دیابت (رتینوپاتی دیابتی)

نقش تغذیه در درمان و پیشگیری

در شب‌کوری ناشی از کمبود ویتامین A، مصرف غذاهای غنی از این ویتامین به‌سرعت علائم را بهبود می‌بخشد. منابع حیوانی ویتامین A (رتینول) شامل جگر، روغن کبد ماهی، زرده تخم‌مرغ، شیر و لبنیات پرچرب هستند. منابع گیاهی (بتاکاروتن) شامل هویج، سیب‌زمینی شیرین، کدو حلوایی، اسفناج، کلم پیچ، انبه و زردآلو هستند. برای جذب بهتر بتاکاروتن، این مواد را با کمی چربی (روغن زیتون یا کره) مصرف کنید. همچنین مصرف روی و آهن برای تبدیل بتاکاروتن به ویتامین A ضروری است.

مواد غذایی مفید

• جگر گوساله (بسیار غنی از ویتامین A)
• هویج، کدو حلوایی، سیب‌زمینی شیرین (بتاکاروتن)
• اسفناج، کلم پیچ، سبزیجات برگ سبز تیره
• زرده تخم‌مرغ، شیر و لبنیات
• انبه، زردآلو، خربزه، پاپایا
• روغن زیتون و کره (برای جذب بهتر)