اندومتریوز

معرفی بیماری

اندومتریوز یک بیماری مزمن و التهابی زنان است که در آن بافتی مشابه با بافت داخلی رحم (آندومتر) در خارج از رحم (روی تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، بافت‌های لگن، روده و مثانه) رشد می‌کند. این بافت‌ها در طول چرخه قاعدگی مانند بافت طبیعی رحم واکنش نشان می‌دهند (ضخیم می‌شوند، خونریزی می‌کنند و التهابی می‌شوند)، اما راهی برای خروج از بدن ندارند و باعث ایجاد بافت اسکار، چسبندگی، کیست‌های خونی (کیست شکلاتی) و درد شدید می‌شوند. علائم شامل درد شدید لگن (به‌ویژه در دوران قاعدگی)، دیسمنوره (قاعدگی دردناک)، درد هنگام رابطه جنسی، درد هنگام دفع مدفوع یا ادرار، خونریزی شدید قاعدگی، خستگی، نفخ، تهوع و ناباروری است. علت دقیق اندومتریوز ناشناخته است، اما عوامل ژنتیکی، ایمنی، هورمونی و محیطی در آن نقش دارند.

علائم و عوامل خطر

• علائم: درد شدید لگن (به‌ویژه در دوران قاعدگی – دیسمنوره)، درد هنگام رابطه جنسی، درد هنگام دفع مدفوع یا ادرار (در زمان قاعدگی)، خونریزی شدید قاعدگی، خستگی مزمن، نفخ، تهوع، ناباروری
• عوامل خطر: سابقه خانوادگی، قاعدگی زودهنگام، سیکل قاعدگی کوتاه (کمتر از ۲۷ روز)، خونریزی شدید قاعدگی، تاخیر در بارداری، ناهنجاری‌های رحمی، سیستم ایمنی ضعیف

نقش تغذیه در کاهش علائم

تغذیه سالم می‌تواند به کاهش التهاب، درد و علائم اندومتریوز کمک کند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) با کاهش تولید پروستاگلاندین‌های التهابی، درد قاعدگی را کاهش می‌دهند. رژیم غذایی ضدالتهاب سرشار از میوه‌ها، سبزیجات (به‌ویژه سبزیجات برگ سبز)، غلات کامل و حبوبات به کاهش التهاب سیستمیک کمک می‌کند. کاهش مصرف چربی‌های اشباع و ترانس (گوشت قرمز پرچرب، فست‌فودها، غذاهای فرآوری‌شده) ضروری است. فیبر بالا (میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل) به کاهش سطح استروژن و دفع آن از طریق مدفوع کمک می‌کند. منیزیم (موز، مغزها، دانه‌ها) و ویتامین B6 به کاهش گرفتگی عضلات و درد کمک می‌کنند.

مواد غذایی مفید و مضر

• مفید: ماهی سالمون، گردو، بذر کتان (امگا-۳)، سبزیجات برگ سبز، انواع توت‌ها، غلات کامل، حبوبات، زردچوبه، زنجبیل، چای سبز
• مضر: گوشت قرمز پرچرب، غذاهای فرآوری‌شده، چربی‌های ترانس، قندهای ساده، کافئین (در برخی افراد)، الکل، گلوتن (در افراد حساس)