سنگ کیسه صفرا

معرفی بیماری

سنگ کیسه صفرا رسوبات سفت و کریستالی از جنس کلسترول، بیلی‌روبین یا کلسیم هستند که در کیسه صفرا (یک کیسه کوچک در زیر کبد که صفرا را ذخیره می‌کند) تشکیل می‌شوند. این سنگ‌ها می‌توانند به‌اندازه یک دانه شن تا یک توپ گلف باشند. برخی افراد ممکن است سال‌ها بدون علامت باشند، اما زمانی که سنگ‌ها مجرای صفراوی را مسدود کنند، باعث درد شدید (قولنج صفراوی)، تهوع، استفراغ، یرقان (زردی) و تب می‌شوند. سنگ کیسه صفرا در زنان، افراد بالای ۴۰ سال، افراد چاق و افرادی با رژیم غذایی پرچرب و کم‌فیبر شیوع بیشتری دارد.

علائم و عوامل خطر

• علائم کلاسیک: درد شدید در سمت راست بالای شکم (که معمولاً پس از مصرف غذاهای پرچرب رخ می‌دهد)، تهوع و استفراغ، یرقان، تب و لرز (در صورت عفونت)
• عوامل خطر: چاقی، رژیم غذایی پرچرب و پرکالری، کاهش وزن سریع، دیابت، سابقه خانوادگی، مصرف قرص‌های ضدبارداری

نقش تغذیه در پیشگیری و کنترل

تغذیه سالم یکی از راه‌های اصلی پیشگیری از سنگ کیسه صفرا است. کاهش مصرف چربی‌های اشباع و ترانس و افزایش مصرف فیبر (میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات) به کاهش تشکیل سنگ‌های کلسترولی کمک می‌کند. مصرف چربی‌های مفید (روغن زیتون، ماهی، مغزها) در حد متعادل مفید است. نوشیدن آب کافی (۸ لیوان در روز) به رقیق شدن صفرا کمک می‌کند. کاهش وزن تدریجی و پرهیز از کاهش وزن سریع بسیار مهم است. مصرف ویتامین C به کاهش تشکیل سنگ کمک می‌کند.

مواد غذایی مفید و مضر

• مفید: میوه‌ها و سبزیجات تازه (به‌ویژه مرکبات)، غلات کامل، حبوبات، ماهی، روغن زیتون، گردو، بذر کتان، زردچوبه، زنجبیل
• مضر: غذاهای پرچرب (سرخ‌شده، فست‌فود، کره، خامه، گوشت چرب)، قندهای ساده، نان سفید، برنج سفید، شیرینی‌ها، غذاهای فرآوری‌شده
• گیاهان دارویی مفید: کنگر فرنگی، خار مریم، زردچوبه، کاسنی، قاصدک (با مشورت پزشک)