آسیت (تجمع مایع در شکم)
معرفی بیماری
آسیت به تجمع غیرطبیعی مایع در حفره صفاقی (فضای بین اندامهای شکمی و دیواره شکم) گفته میشود که معمولاً نشانهای از بیماری پیشرفته کبدی (بهویژه سیروز)، نارسایی قلبی، نارسایی کلیوی، برخی سرطانها (بهویژه سرطان تخمدان، کبد و پانکراس) یا عفونتهای شکمی (مانند سل و پانکراتیت) است. تجمع مایع باعث اتساع شکم، افزایش وزن، تنگی نفس (بهدلیل فشار بر دیافراگم)، بیاشتهایی و احساس پری زودرس میشود. آسیت میتواند عوارضی مانند عفونت مایع آسیتی (پریتونیت باکتریایی خودبهخود – SBP) و سندرم هپاتورنال (نارسایی کلیوی ناشی از بیماری کبدی) ایجاد کند.
علائم و عوامل خطر
- علائم: اتساع و بزرگ شدن شکم (با علائم کشش پوست)، افزایش وزن سریع، تنگی نفس (بهدلیل فشار بر دیافراگم)، بیاشتهایی و احساس پری زودرس، درد یا ناراحتی در شکم، تورم پاها و مچ پا (ادم محیطی)
- عوامل خطر: سیروز کبدی (شایعترین علت)، نارسایی قلبی (نارسایی بطن راست)، نارسایی کلیوی (سندرم نفروتیک)، سرطانهای شکمی (کبد، تخمدان، پانکراس، روده بزرگ)، عفونتها (سل، پانکراتیت)، اختلالات متابولیک
نقش تغذیه در مدیریت آسیت
تغذیه یکی از اصول اصلی مدیریت آسیت است. کاهش مصرف نمک (سدیم) بهشدت توصیه میشود (معمولاً کمتر از ۲ گرم سدیم در روز) تا از احتباس مایعات جلوگیری شود. مصرف غذاهای کمنمک، پرهیز از غذاهای فرآوریشده، کنسروها، سسها، ترشیها و چاشنیهای پرنمک ضروری است. محدودیت مصرف مایعات (معمولاً ۱-۱.۵ لیتر در روز) در صورت هیپوناترمی (سدیم پایین خون) یا آسیت شدید توصیه میشود. رژیم غذایی باید پرپروتئین و پرکالری (برای حفظ توده عضلانی و ترمیم کبد) و کمچرب باشد. مصرف پتاسیم بالا (موز، سیبزمینی، سبزیجات برگ سبز) در صورت مصرف دیورتیکها برای جبران از دست رفتن پتاسیم ضروری است. مکملهای ویتامینها و مواد معدنی (بهویژه روی، سلنیوم، ویتامینهای A، D، E، K) اغلب نیاز است.
مواد غذایی مفید و مضر
- مفید: غذاهای کمنمک و تازه، میوهها و سبزیجات تازه (بهویژه موز، سیبزمینی، سبزیجات برگ سبز – منابع پتاسیم)، پروتئینهای کمچرب (مرغ، ماهی، تخممرغ، حبوبات)، غلات کامل (برنج قهوهای، جو)، روغن زیتون (بهمقدار کم)
- مضر: نمک و غذاهای پرنمک (سسها، کنسروها، ترشیها، چیپس، فستفودها)، مایعات اضافی (در صورت محدودیت)، الکل، غذاهای پرچرب، غذاهای فرآوریشده، قندهای ساده
- مواد مغذی ضروری: پتاسیم (برای جبران از دست رفتن با دیورتیکها)، پروتئین باکیفیت، ویتامینهای محلول در چربی (A, D, E, K)، روی، سلنیوم
گیاهان درمانگر آسیت (تجمع مایع در شکم)
هیچ گیاه درمانگری یافت نشد
در حال حاضر هیچ گیاهی برای درمان این بیماری ثبت نشده است.
مشاهده همه گیاهان