شیگلوز (اسهال خونی)

معرفی بیماری

شیگلوز یا اسهال خونی باکتریایی، یک عفونت حاد گوارشی است که توسط باکتری شیگلا ایجاد می‌شود و با اسهال شدید، خونی و مخاطی، تب بالا، درد شکم و گرفتگی همراه است. این بیماری از طریق مدفوع-دهانی (آب، غذای آلوده یا تماس با فرد بیمار) منتقل می‌شود و در مناطقی با بهداشت ضعیف شیوع بیشتری دارد. شیگلوز در کودکان زیر ۵ سال شایع‌تر است و می‌تواند عوارضی مانند کم‌آبی شدید، تشنج، سندرم همولیتیک-اورمیک (HUS)، سوراخ شدن روده و سپسیس (عفونت خون) ایجاد کند. تشخیص با کشت مدفوع انجام می‌شود و درمان آن شامل آنتی‌بیوتیک‌ها و مراقبت‌های حمایتی (به‌ویژه آبرسانی) است.

علائم و عوارض

• علائم: اسهال آبکی که به‌سرعت به اسهال خونی و مخاطی تبدیل می‌شود (با دفعات بالا – تا ۲۰ بار در روز)، تب بالا (۳۸.۵-۴۰ درجه)، درد و گرفتگی شدید شکم، تهوع و استفراغ، کاهش اشتها، ضعف شدید، در موارد شدید: کم‌آبی شدید (خشکی دهان، کاهش ادرار، ضعف شدید)، تشنج (به‌ویژه در کودکان)، سندرم همولیتیک-اورمیک (کم‌خونی همولیتیک، نارسایی کلیوی)
• عوارض: کم‌آبی شدید، سندرم همولیتیک-اورمیک (HUS)، سوراخ شدن روده، سپسیس (عفونت خون)، آرتریت واکنشی

نقش تغذیه در بهبودی

تغذیه در شیگلوز بر آبرسانی و جبران الکترولیت‌ها متمرکز است. مصرف مایعات فراوان (آب، ORS، سوپ رقیق، آب میوه‌های طبیعی، دمنوش‌های گیاهی) برای جلوگیری از کم‌آبی ناشی از اسهال و تب ضروری است. در مرحله حاد (اسهال شدید)، مصرف غذاهای سبک و نرم (برنج سفید، موز، سیب پخته، نان تست، بیسکویت ساده – رژیم BRAT) به کاهش تحریک روده کمک می‌کند. پس از کاهش علائم، مصرف غذاهای نرم و مغذی (سوپ سبزیجات، پوره سیب‌زمینی، مرغ کبابی، ماست پروبیوتیک) برای بازگرداندن وزن و انرژی توصیه می‌شود. پروبیوتیک‌ها (ماست پروبیوتیک، کفیر) به ترمیم فلور روده پس از عفونت کمک می‌کنند.

مواد غذایی مفید و مضر

• مفید (در مرحله حاد): ORS، آب برنج، سوپ رقیق، برنج سفید، موز، سیب پخته، نان تست، بیسکویت ساده
• مفید (مرحله نقاهت): سوپ سبزیجات، پوره سیب‌زمینی، مرغ کبابی، ماهی، تخم‌مرغ، ماست پروبیوتیک، کفیر، آب میوه‌های طبیعی
• مضر (در مرحله حاد): لبنیات (به‌جز ماست پروبیوتیک)، غذاهای پرچرب و سرخ‌شده، غذاهای پر فیبر (سبوس، سبزیجات خام، حبوبات)، قندهای ساده، غذاهای تند و ادویه‌دار، کافئین، الکل