بیماری گریوز (پرکاری تیروئید خودایمن)

معرفی بیماری

بیماری گریوز شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدی) است و یک اختلال خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن آنتی‌بادی‌هایی (TSI) تولید می‌کند که گیرنده‌های TSH را در غده تیروئید تحریک می‌کنند و باعث تولید بیش‌ازحد هورمون‌های تیروئید می‌شوند. علائم شامل افزایش وزن (با وجود افزایش اشتها)، تپش قلب و آریتمی، عصبی‌شدن و اضطراب، تعریق و عدم تحمل گرما، لرزش دست‌ها، خستگی و ضعف عضلانی، کاهش اشتها، افزایش دفعات دفع، و درگیری چشم‌ها (افتالموپاتی گریوز – برجستگی چشم‌ها، قرمزی، خشکی و تورم) است. بیماری گریوز در زنان (۵-۱۰ برابر بیشتر از مردان) و افراد با سابقه خانوادگی بیماری‌های خودایمنی شایع‌تر است.

علائم و عوامل خطر

• علائم: کاهش وزن (با وجود افزایش اشتها)، تپش قلب (تاکیکاردی) و آریتمی، عصبی‌شدن و اضطراب، تعریق و عدم تحمل گرما، لرزش دست‌ها، خستگی و ضعف عضلانی (به‌ویژه در شانه‌ها و ران‌ها)، افزایش دفعات دفع (اسهال)، گواتر، درگیری چشم‌ها (برجستگی، قرمزی، خشکی، تورم)
• عوامل خطر: جنسیت زن، سابقه خانوادگی، سن ۲۰-۴۰ سال، استرس شدید، سیگار (افزایش خطر و تشدید درگیری چشم)، عفونت‌ها

نقش تغذیه در مدیریت گریوز

تغذیه در بیماری گریوز بر کاهش تحریک تیروئید و جبران افزایش متابولیسم متمرکز است. محدودیت مصرف ید (نمک یددار، غذاهای دریایی، جلبک‌ها) برای کاهش تولید هورمون تیروئید توصیه می‌شود. مصرف گواتروژن‌ها (سبزیجات خام خانواده کلم، سویا، ارزن، بادام زمینی) به‌صورت خام ممکن است به کاهش جذب ید کمک کند (با مشورت پزشک). رژیم غذایی باید پرکالری و پرپروتئین (گوشت، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات) برای جبران افزایش متابولیسم و جلوگیری از تحلیل عضلانی باشد. کلسیم و ویتامین D برای پیشگیری از پوکی استخوان ضروری هستند. منیزیم به کاهش لرزش و عصبی‌شدن کمک می‌کند.

مواد غذایی مفید و مضر

• مفید: پروتئین باکیفیت (گوشت، مرغ، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات)، غلات کامل، سبزیجات برگ سبز، کلسیم (شیر، ماست، کنجد)، ویتامین D (ماهی، نور خورشید)، منیزیم (موز، مغزها، دانه‌ها)
• مضر (محدودیت): ید (نمک یددار، غذاهای دریایی، جلبک‌ها)، کافئین (قهوه، چای پررنگ – افزایش عصبی‌شدن)، غذاهای محرک (تند، ادویه‌دار)، الکل
• سبزیجات گواتروژن: کلم خام، کلم بروکلی خام، گل‌کلم خام، شلغم خام، تربچه خام (با مشورت پزشک)