باقلا (لوبیا فاوا) - Fava Bean
باقلا که با نامهای باقلی، باقالی، باقله یا باقالا نیز شناخته میشود، یکی از قدیمیترین حبوبات کشتشده توسط انسان است. این گیاه یکساله از خانوادهی باقلاییان (Fabaceae) بوده و دارای برگهای تخممرغی شکل و میوهای غلافمانند است که دانههای خوراکی را در خود جای میدهد.
کشت باقلا به هزاران سال پیش بازمیگردد؛ شواهد باستانشناسی نشان میدهد که این گیاه از حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد در منطقه مدیترانه و آسیای صغیر کشت میشده است. خاستگاه اصلی آن به غرب آسیا بازمیگردد و تصور میشود که از حدود ۷۰۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد در این منطقه اهلی شده است. از آنجا توسط انسان به اروپا، آفریقا و آسیای مرکزی گسترش یافت و امروزه در مناطق معتدل و نیمهگرمسیری سراسر جهان کشت میشود.
باقلا منبعی غنی از پروتئین گیاهی (۲۰ تا ۲۶ گرم در ۱۰۰ گرم دانهی خشک)، فیبر (حدود ۹.۸ گرم در ۱۰۰ گرم) و کربوهیدرات است. این دانهی مغذی به دلیل داشتن اسید آمینهی L-DOPA (پیشمادهی دوپامین) نقشی منحصربهفرد در سلامت سیستم عصبی ایفا میکند و در مدیریت بیماری پارکینسون مؤثر است. همچنین، باقلا حاوی گابا (GABA) است که به کاهش فشار خون کمک میکند. رنگ سبز و طعم شیرین و علفی ملایم باقلا، آن را به یکی از محبوبترین حبوبات در سفرهی ایرانی تبدیل کرده است.
درشتمغذیها:
انرژی – ۳۴۱ کیلوکالری
کربوهیدرات – ۵۸.۲۹ گرم
پروتئین – ۲۶.۱۲ گرم
چربی – ۱.۵۳ گرم
فیبر – ۲۵ گرم
آب – ۱۰ گرم (برآورد)
فواید سلامتی
- 1 کمک به مدیریت بیماری پارکینسون (منبع طبیعی L-DOPA)
- 2 کاهش فشار خون (حاوی GABA)
- 3 پیشگیری از کمخونی (منبع غنی آهن و فولات)
- 4 سلامت قلب و کاهش کلسترول
- 5 بهبود عملکرد گوارش و رفع یبوست
- 6 پیشگیری از نقایص مادرزادی در جنین (فولات بالا)
- 7 تقویت سیستم ایمنی (آنتیاکسیدانها)
- 8 خواص ضدالتهابی و ضدسرطان
- 9 سلامت استخوانها (کلسیم، منیزیم، فسفر، منگنز)
- 10 منبع عالی پروتئین برای گیاهخواران
رویشگاهها
نحوه مصرف
آب پز
خورشتی
سالاد
سوپ
مخلوط با برنج
کنسروی
درمان بیماریها
بیماری پارکینسون (Parkinson's Disease)
بیماری پارکینسون (Parkinson's Disease)تعریف:بیماری پارکینسون یک اختلال پیشرونده...
فشار خون بالا (هیپرتانسیون)
معرفی بیماری فشار خون بالا که به آن "قاتل خاموش" نیز گفته میشود، یک بیماری شای...
کمخونی فقر آهن
معرفی بیماری کمخونی فقر آهن شایعترین نوع کمخونی در جهان است که در آن بدن به...
یبوست مزمن
معرفی بیماری یبوست مزمن یکی از شایعترین اختلالات گوارشی است که با دفع دشوار و ...
چربی خون بالا (هیپرلیپیدمی)
معرفی بیماری هیپرلیپیدمی به افزایش سطح چربیهای خون (شامل کلسترول تام، کلسترول ...
چاقی
معرفی بیماری چاقی یک بیماری پیچیده و مزمن با تعریف بالینی شاخص توده بدنی (BMI) ...
کمبود اسیدفولیک
معرفی بیماری کمبود اسیدفولیک (فولات) یک کمبود تغذیهای شایع است که میتواند ع...
موارد منع مصرف
- کمبود آنزیم G6PD (فاویسم) – باقلا حاوی ترکیبات وایسین و کانوایسین است که در افراد مبتلا به کمبود آنزیم گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD) باعث همولیز (تخریب گلبولهای قرمز) و بروز بیماری فاویسم میشود که میتواند کشنده باشد. این عارضه به ویژه در مناطق مدیترانه و خاورمیانه شیوع بیشتری دارد
- شیردهی با نوزاد مبتلا به G6PD – مادران شیردهی که نوزادشان مبتلا به کمبود G6PD است، نباید باقلا مصرف کنند، زیرا ترکیبات آن از طریق شیر مادر منتقل شده و باعث همولیز در نوزاد میشود
- مصرف همزمان با مهارکنندههای MAO – به دلیل وجود L-DOPA، افرادی که از داروهای مهارکنندهی مونوآمین اکسیداز (MAOI) استفاده میکنند باید از مصرف باقلا خودداری کنند، زیرا این ترکیب میتواند منجر به افزایش خطرناک فشار خون شود
- نقرس – به دلیل وجود پورین، باید متعادل مصرف شود
- سندرم روده تحریکپذیر (IBS) – ممکن است باعث نفخ و گاز شود
- مصرف خام – باقلا به دلیل وجود لکتین و ترکیبات آنتیمغذی، حتماً باید به مدت کافی پخته شود
- بیماران کلیوی با محدودیت پتاسیم – با مشورت پزشک مصرف شود (پتاسیم بالا: ۱۰۶۲ میلیگرم در ۱۰۰ گرم)
منابع علمی
اطلاعات جامع در مورد طبقهبندی علمی، ارزش غذایی (بر اساس دادههای USDA) و مشخصات گیاهشناسی باقلا.
پایگاه دادهی رسمی تغذیهای فنلاند با مقادیر دقیق ریزمغذیهای باقلا خشک
مقالهای مروری بر خواص سلامتبخش باقلا، از جمله وجود L-DOPA و GABA و نقش آنها در درمان پارکینسون و کاهش فشار خون.
بررسی جامع فواید باقلا از جمله پیشگیری از نقص لوله عصبی، کمک به مدیریت پارکینسون و تقویت سیستم ایمنی.
منبع معتبر پزشکی در مورد عوارض مصرف باقلا در دوران شیردهی و خطر ابتلا به فاویسم در افراد مبتلا به کمبود آنزیم G6PD.
اطلاعات معتبر از باغ گیاهشناسی کیو در مورد خاستگاه، پراکندگی جغرافیایی و مشخصات گیاهشناسی باقلا.
اطلاعات در مورد مناطق کشت، عملکرد و تاریخچهی اهلیسازی باقلا از دانشگاه ایالتی میشیگان